Mae Diwrnod Porffor ar gyfer Epilepsi yn digwydd bob blwyddyn ar Fawrth 26. I nodi diwrnod ymwybyddiaeth fyd-eang eleni, mae Peter Roberts o BRAIN Involve wedi rhannu ei stori ei hun am gael diagnosis o epilepsi a sut mae wedi cefnogi ymchwil niwrowyddoniaeth ym Mhrifysgol Caerdydd dros y ddau ddegawd diwethaf.

Roedd trawiad epileptig cyntaf Peter yn yr ystafell ymolchi ar 12 ^Medi 1994. Dilynwyd hyn gan atafaelu arall y mis canlynol ac un arall ym mis Mawrth 1995. Ymwelodd Peter â’r ysbyty am archwiliad a sgan bach ac ni chanfuwyd unrhyw achos, ond credwyd mai epilepsi idiopathig ydoedd.

Dywedodd Peter: “Gwnaeth fy meddyg roi Epilim Chrono i mi a chollais fy nhrwydded yrru am flwyddyn. Gan fy mod i’n gweithio yn Aberdâr ac yn gorfod teithio i’r Barri ac yn ôl, achosodd hyn ychydig o broblemau, yn enwedig gan nad oedd teithio i’r gwaith ar y trên yn gwbl ddibynadwy.

“Cefais fy nhynnu oddi ar y tabledi yn 2006 ond yn 2007 cefais drawiad arall a chollais fy nhrwydded eto am flwyddyn. Rwyf wedi aros ar Epilim byth ers hynny, fel rhagofal. Hyd heddiw ni chanfuwyd unrhyw achos i’m problem.”

Mae diagnosis Peter o epilepsi idiopathig a’r feddyginiaeth y mae’n ei chymryd i reoli’r cyflwr wedi cael effaith ar ei fywyd.

Ychwanegodd: “Colli fy nhrwydded yrru fu’r anghyfleustra mwyaf i mi ac rwy’n credu bod Epilim wedi achosi problemau croen bach cylchol i mi. Mae hefyd wedi effeithio ar fy ngwraig i raddau bach gan ei bod hi bob amser yno i wirio fy mod i’n cymryd y tabledi!”

Ar ôl ei ddiagnosis, gofynnwyd i Peter ymuno â grŵp WERN (Rhwydwaith Ymchwil Epilepsi Cymru): grŵp o bobl ag epilepsi, dan arweiniad meddygon ac ymchwilwyr o Brifysgol Caerdydd, a oedd yn cyfarfod unwaith y mis i drafod eu profiadau a’u heriau.

Dywedodd Peter: “Roedd croeso i gleifion ac aelodau’r teulu yng nghyfarfodydd WERN a gynhaliwyd yng Nghaerdydd neu Ben-y-bont ar Ogwr. Un o’r prif feddygon oedd Dr Cheney Drew a phan ddaeth y grŵp hwn i ben, gofynnodd Cheney i mi a fyddwn i’n ymuno â BRAIN Involve. Fe wnes i dderbyn yn llawen a hanes yw’r gweddill.

“Rydw i wedi siarad ag ymchwilwyr, myfyrwyr a chleifion am broblemau tebygol ac rydw i nawr yn cwrdd â phobl â Sglerosis Ymledol, Clefyd Parkinson a Chlefyd Huntington.

“Mae yna wahanol lefelau o epilepsi, mae fy un i yn ysgafn ac mae’n ymddangos ei fod wedi’i reoli’n dda. Nid yw eraill mor ffodus, gan gael trawiadau lluosog bob dydd a nos ac angen gofal llawn amser. Mae hyn yn sicr o gael effaith ar eu haddysg, eu rhagolygon gwaith, a phopeth sy’n dilyn yn eu bywyd yn y dyfodol.

“Mae ymchwil, fel y gwaith sy’n digwydd yn Uned BRAIN, mor hanfodol i’r bobl hyn fel y gallant adennill rhyw fath o normalrwydd ym mywyd beunyddiol. Rwy’n falch iawn o chwarae fy rhan i gefnogi’r ymchwil drwy fod yn aelod o BRAIN Involve.”

Mae BRAIN Involve yn grŵp cynnwys y cyhoedd sy’n cynnwys pobl sydd wedi cael eu heffeithio’n uniongyrchol gan glefydau niwrolegol fel epilepsi , clefyd Huntington (HD), Sglerosis Ymledol (MS) neu glefyd Parkinson (PD).

Drwy ddod â’u profiadau personol i’r bwrdd ymchwil, mae aelodau’n cyfrannu at ddylunio, datblygu, gweithredu a lledaenu ymchwil Uned BRAIN ynghylch atgyweirio’r ymennydd a datblygu therapïau newydd ar gyfer cyflyrau’r ymennydd.

Daeth Peter i’r casgliad: “Gall rhannu ein profiadau bywyd o epilepsi a chlefydau niwrolegol eraill yn BRAIN Involve gael effaith wirioneddol ar lunio’r ymchwil niwrowyddoniaeth sy’n digwydd ym Mhrifysgol Caerdydd a chynyddu ymwybyddiaeth o’r cyflyrau hyn.

“Os oes unrhyw aelod o’r cyhoedd yn adnabod aelod o’r teulu neu ffrind o fewn unrhyw un o’r pedwar maes problem a restrir uchod, dewch draw i’n cyfarfod nesaf. Rydym yn cyfarfod yn rhithwir ar hyn o bryd a byddem yn croesawu’n fawr i chi. Peidiwch byth ag ofni gofyn am help, bydd rhywun bob amser yn rhy falch o fod o gymorth.”

Mae BRAIN Involve yn dwyn ynghyd gleifion, gofalwyr ac academyddion i lunio ymchwil arloesol i glefydau niwrolegol a niwroddirywiol. Gallwch ddysgu mwy am sut i gymryd rhan ar ein gwefan .

Diolch arbennig i Peter am rannu ei stori ar gyfer Diwrnod Porffor 2022.

Yn y wobr 2018-20, derbyniodd Uned BRAIN gyllid i ddatblygu system Cofnod Cleifion Electronig (EPR) sy’n cefnogi gofal clinigol a ffenoteipio cleifion dwfn mewn Sglerosis Ymledol (Caerdydd a’r Fro ac Aneurin Bevan), Clefyd Parkinson (Abertawe Bro-Morgannwg) ac Epilepsi (Caerdydd a’r Fro).

Mae’r system yn cael ei defnyddio trwy weinydd diogel sy’n wynebu’r rhyngrwyd y tu ôl i wal dân y GIG , gan ganiatáu i ymchwilwyr gydweithio’n ddiogel a chyfrannu setiau data ar lefel cleifion. Tua diwedd y dyfarniad, defnyddiwyd modiwl amlddisgyblaethol newydd ar gyfer y rhaglen llawdriniaeth epilepsi (Caerdydd a’r Fro). Mae cronfa ddata PatientCare bellach wedi’i hintegreiddio’n dda ac mae ganddi ddefnydd trawsddisgyblaethol, gan wella gofal cleifion.

Datblygu’r system EPR

Rydym nawr yn dymuno ehangu ar y platfform hwn i ddatblygu cohortau sy’n barod ar gyfer ymchwil, lle cynhelir data ffenoteip diagnostig a chlinigol manwl ochr yn ochr â chydsyniad cleifion i gael eu cysylltu ar gyfer ymchwil, a lle cesglir a storio biolegol meinweoedd, sef serwm a plasma yn fwyaf cyffredin ar gyfer biomarcwyr genetig a biomarcwyr clefydau eraill.

Mae rhaglen eisoes ar waith ar gyfer Sglerosis Ymledol i gleifion yn Ne Cymru dan arweiniad yr Athro Neil Robertson, gan ddefnyddio cronfa ddata glinigol ‘PatientCare’ a banc meinweoedd Niwrowyddoniaeth Cymru. Rydym yn datblygu piblinell debyg ar gyfer cleifion ag epilepsi, mae cronfa ddata PatientCare eisoes yn cael ei defnyddio i gasglu data diagnostig a thriniaeth fel rhan o ofal clinigol arferol.

Bydd cyllid ychwanegol gan yr Uned BRAIN yn mynd tuag at ymestyn y gwaith hwn i gynnig ymchwil ffurfiol gyda chymeradwyaeth Moeseg ac Ymchwil a Datblygu'r GIG ar gyfer casglu data meinwe a data para-glinigol (sef sgan yr ymennydd (MRI) ac electroenseffalograff (EEG)) gyda chydsyniad y claf ar gyfer storio ac ymchwil ymlaen, ar gyfer cleifion ag epilepsi sy'n mynychu clinigol arbenigol ym myrddau iechyd Caerdydd a'r Fro a Chwm Taf.

Mae hyn yn cefnogi un o brif amcanion a chryfderau BRAIN, sef y cysylltiad dwyffordd agos rhwng ymchwil academaidd a gofal clinigol arferol y GIG, gan roi mynediad i gleifion â chyflyrau niwrolegol sy’n mynychu clinigau cleifion allanol i ymchwil glinigol a threialon clinigol.

Ehangu’r tîm

I gyflawni'r ymchwil hwn, croesawon ni Valerie Anderson i dîm Uned BRAIN, i gefnogi cronfa ddata glinigol epilepsi a sefydlu casgliadau samplau, gan weithio i ddechrau ar y protocol, moeseg a chymeradwyaethau Ymchwil a Datblygu.

Bydd hyn o fudd i ymchwilwyr eraill mewn epilepsi, a fydd â mynediad at y data a’r samplau a gasglwyd, yn creu carfannau sy’n barod ar gyfer ymchwil ar gyfer treialon clinigol ac astudiaethau wrth iddynt ddatblygu, a fyddai ar gael i unrhyw ymchwilwyr Uned BRAIN a chydweithwyr allanol. A bydd yn agor cyfleoedd ar gyfer cydweithio â mentrau ymchwil eraill yn y DU ac yn rhyngwladol.

Sefydlodd Valerie brosiect tebyg yn flaenorol mewn Sglerosis Ymledol. Bydd ei phrofiad a’i gwybodaeth o wneud hyn yn ein galluogi i symud ymlaen ar gyflymder i sefydlu pethau ar gyfer epilepsi, ac yna gweithio ymhellach ar redeg y prosiect ar ôl ei sefydlu.

Ar ôl ei sefydlu, fel y rhagwelwyd o fewn y cyfnod ariannu 12 mis, byddai recriwtio, caniatâd, casglu samplau a choladu data yn parhau trwy gyfarfyddiadau clinigol safonol. Byddai data ar gael ar gyfer ymchwil a byddai cyllid dilynol yn cael ei geisio ar gyfer seilwaith a chymorth penodol i brosiectau.

Enillodd Jack Fisher, Meddyg Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd sy’n gweithio ar hyn o bryd gyda’r ymchwilydd BRAIN, Dr Malik Zaben, y wobr am y cyflwyniad llafar gorau yng Nghyfarfod Gwyddonol Blynyddol CITER eleni.

Cynhaliwyd Cyfarfod Gwyddonol Blynyddol Sefydliad Peirianneg a Thrwsio Meinweoedd Caerdydd ( CITER ASM) yn rhithwir eleni. Mae’r digwyddiad hwn yn gyfle i academyddion, ymchwilwyr gyrfa gynnar, myfyrwyr MSc, myfyrwyr PhD ac israddedigion drafod y canfyddiadau ymchwil diweddaraf ym meysydd ymchwil Gwyddor Celloedd Bonyn, Peirianneg Meinwe ac Atgyweirio a Chyfieithu Clefydau.

Archwiliodd prosiect Jack Fisher effeithiau cyfrwng cyflwr anaf ar fynegiant y ffactorau trawsgrifio Pax6 a TBr2 – rheoleiddwyr allweddol niwrogenesis cortigol.

Fisher yw’r ail ymchwilydd yn Uned BRAIN i ennill y wobr gyntaf am ei gyflwyniad llafar wrth i Dr Ronak Ved gipio’r wobr adref yn falch yn 2020.

Mae Dr Ronak Ved wedi derbyn Cymrodoriaeth Hyfforddiant Ymchwil Clinigol y Cyngor Ymchwil Meddygol (MRC) ym maes anaf trawmatig i’r ymennydd.

Mae’r cynllun mawreddog yn rhoi cyfle i ymchwilwyr cyn-ddoethurol feithrin ymchwil PhD gystadleuol, gan symud tuag at yrfa fel gwyddonydd clinigol.

Esboniodd Ronak: “Fel cofrestrydd niwrolawfeddygol yn Ysbyty Prifysgol Cymru, rwy’n gweld yn rheolaidd yr effeithiau dinistriol y gall anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI) eu cael ar gleifion a’u teuluoedd.

“Mae miloedd o gleifion yn dioddef anaf i’r pen bob blwyddyn, ac mae hyn yn costio biliynau o bunnoedd mewn adnoddau i’r GIG. Mae hyn wedi fy ysbrydoli i fod eisiau ymchwilio i sut mae niwrodrawma yn effeithio ar feinwe’r ymennydd, ac i geisio nodi ffyrdd y gallem ni allu amddiffyn neu atgyweirio celloedd yr ymennydd mewn cleifion sydd wedi cael anaf i’r pen.”

Ychydig o asiantau therapiwtig sydd wedi’u dangos i amddiffyn celloedd yr ymennydd ar ôl anafiadau i’r pen.

“Gallai hyn fod yn rhannol oherwydd bod y rhan fwyaf o astudiaethau yn y maes hwn wedi a) wedi canolbwyntio ar ddefnyddio modelau anifeiliaid o TBI, a b) anaml iawn y gwnaethant adolygu sut mae niwrodrawma yn niweidio cysylltiadau rhwng celloedd yr ymennydd, a elwir yn fater gwyn.

“Bydd fy mhrosiect yn canolbwyntio ar ddefnyddio samplau meinwe dynol, a roddwyd yn garedig gan gleifion yr adran niwrolawfeddygol yn Ysbyty Prifysgol Cymru, i asesu sut mae trawma yn dylanwadu ar y celloedd sy’n ffurfio mater gwyn yr ymennydd dynol. Byddwn hefyd yn gallu defnyddio’r samplau celloedd dynol hyn i chwilio am gyffuriau a allai amddiffyn neu atgyweirio mater gwyn dynol mewn pobl sydd wedi cael anaf i’r pen.”

Bydd Ronak yn gweithio dan oruchwyliaeth Dr Malik Zaben a’r Athro Liam Gray , yn Uned Ymchwil yr Ymennydd a Niwrotherapiwteg Mewngreuanol (BRAIN) Prifysgol Caerdydd.

“Mae’r cyfle i weithio gyda meinwe ymennydd dynol yn fraint brin, ac rwy’n edrych ymlaen yn fawr at weithio ar y prosiect cyffrous hwn. Rydym yn gobeithio ei ddefnyddio fel man cychwyn ar gyfer gwaith pellach a fyddai’n cefnogi ein harfer clinigol fel niwrolawfeddygon yn y dyfodol, i helpu i wella canlyniadau i gleifion sydd wedi dioddef anaf i’r ymennydd.”

Cymerwch ran

 diddordeb mewn rhannu eich profiad i lunio ymchwil? Neu a ydych chi’n ymchwilydd sy’n awyddus i gynnwys y cyhoedd yn eich gwaith?

Byddem wrth ein bodd yn clywed gennych. Cwblhewch ein ffurflen fer i gofrestru eich diddordeb.

 

Mae ymchwilydd o Uned BRAIN a Sefydliad Ymchwil Niwrowyddoniaeth ac Iechyd Meddwl (NMHRI) ym Mhrifysgol Caerdydd wedi derbyn Cymrodoriaeth Gwarantwyr yr Ymennydd.

Mae Dr. Malik Zaben yn gweithio ar draws yr Adran Meddygaeth Seicolegol a Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae’n ddarlithydd mewn niwrolawdriniaeth gyda diddordeb arbennig mewn deall niwrogenesis a niwroplastigedd ar ôl anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI). Mae ei ymchwil yn archwilio dulliau therapiwtig posibl sy’n targedu llwybrau niwro-llidiol i gyfyngu ar ddifrod i’r ymennydd ar ôl anaf, a gwella atgyweirio.

Mae Gwarantwyr yr Ymennydd yn elusen sy’n anelu at hyrwyddo addysgu, addysg ac ymchwil mewn niwroleg a disgyblaethau clinigol-academaidd cysylltiedig ac mae Dr. Zaben wedi derbyn Cymrodoriaeth Ôl-ddoethurol Glinigol yr Ymennydd ar gyfer 2021.

Dywedodd Dr. Zaben “Rwyf wrth fy modd yn derbyn gwobr Cymrodoriaeth Gwarantwyr yr Ymennydd.

“Mae anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI) yn achosi marwolaethau a morbidrwydd sylweddol yn fyd-eang, gyda llawer o oroeswyr yn dioddef diffygion niwrowybyddol, echddygol a synhwyraidd hirdymor sy’n amharu’n fawr ar eu gallu i weithredu’n annibynnol.”

“Mae deall sut mae niwro-llid yn dylanwadu ar adfywio niwronau cortigol ar ôl TBI yn hanfodol er mwyn hwyluso nodi strategaethau therapiwtig newydd i wella diffygion niwrolegol sy’n gysylltiedig â TBI.”

Mae ymchwilwyr o Uned BRAIN ac NMHRI wedi cynnal arsylwadau cyn-glinigol mewn modelau anifeiliaid yn flaenorol a amlygodd gamau cadarnhaol ymlaen wrth ddatblygu strategaethau ffarmacolegol i wella atgyweirio’r ymennydd ar ôl anaf. Fodd bynnag, mae prosesau niwro-llidiol allweddol ar ôl anaf yn parhau i fod heb eu deall yn dda, yn enwedig yn yr ymennydd dynol.

Ychwanegodd Dr. Zaben: “Er bod modelau anifeiliaid wedi bod yn ddefnyddiol wrth ddeall llawer o brosesau mewn TBI, mae’r graddau y mae modelau anifeiliaid TBI yn atgynhyrchu ymateb yr ymennydd dynol i anaf wedi’i gwestiynu gan eu gwneud yn llai defnyddiol ar gyfer archwilio dulliau ffarmacolegol.”

“Bydd y wobr gymrodoriaeth newydd yn hwyluso ymchwil ffocws ar ddefnyddio celloedd cortigol dynol oedolion.

“Mae’r moleciwl pwysig sy’n gysylltiedig â difrod, Blwch Grŵp Symudedd Uchel 1 (HMGB1), yn effeithio ar dynged celloedd bonyn.” Mae HMGB1 yn gweithio trwy isdeip derbynnydd toll 4 (TLR4) a’r derbynnydd ar gyfer cynhyrchion terfynol glycation uwch (RAGE) i gychwyn niwro-llid mewn llawer o batholegau’r ymennydd. Byddaf yn archwilio’r llwybr HMGB1-TLR4-RAGE mewn llid cortigol dynol ac adfywio niwronau ar ôl anaf, gan archwilio gallu celloedd bonyn y system nerfol fewnol i atgyweirio’r ymennydd dynol sydd wedi’i anafu.

Hoffwn ddiolch i Warantwyr yr Ymennydd am y gymrodoriaeth hon ac edrychaf ymlaen at ymgymryd â mwy o ymchwil yn y labordy dros y flwyddyn nesaf, a wnaed yn bosibl gan y wobr hon.”

Darllenwch fwy am ymchwil barhaus Malik i anaf trawmatig i’r ymennydd yma .

Rydym yn chwilio am Gynorthwyydd Ymchwil i weithio mewn cydweithrediad cyffrous rhwng dwy ganolfan seilwaith a ariennir gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru: Canolfan Ymchwil Canser Cymru ac Uned BRAIN.

Mae’r swydd ar gael ar unwaith ac mae’n swydd tymor penodol o flwyddyn.

Bydd gofyn i’r ymgeisydd llwyddiannus gyfrannu at ymchwil sy’n canolbwyntio ar gael a meithrin meinwe tiwmor yr ymennydd, gan gefnogi ymchwil niwro-oncoleg grŵp cydweithredol, gan gynnwys yr Athro Gray (model diwylliant 3D), Dr. Siebzehnrubl (ymchwil meddygaeth bersonol mewn tiwmorau’r ymennydd) a’r Athro Parker (therapïau firaol oncolytig) a’r Athro Baird (telomeres).

Dyddiad cau: Dydd Sul 20 Mehefin 2021

Mwy o wybodaeth ar gael yma .

Mae Dr Zaben yn ddarlithydd mewn niwrolawdriniaeth gyda diddordeb arbennig mewn deall niwrogenesis a niwroplastigedd ar ôl anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI). Mae ei ymchwil yn archwilio dulliau therapiwtig posibl sy’n targedu llwybrau niwro-llidiol i gyfyngu ar ddifrod i’r ymennydd ar ôl anaf, a gwella atgyweirio.

Mae eleni wedi bod yn flwyddyn lwyddiannus arall i’n tîm ymchwil Anafiadau Trawmatig i’r Ymennydd ym Mhrifysgol Caerdydd, er gwaethaf yr heriau y mae pandemig COVID-19 wedi’u hachosi.

Rydym wedi gallu mynd i’r afael â rhai agweddau newydd ar ein maes ymchwil sy’n cwmpasu’r sbectrwm eang o wyddoniaeth sylfaenol ac ymchwil glinigol.

Yr ymchwil

Roedd pandemig COVID-19 yn golygu bod yn rhaid i ni adael y labordy ganol mis Mawrth 2020 ac nid oeddem yn gallu dychwelyd tan ganol mis Gorffennaf.

Er gwaethaf yr aflonyddwch mawr hwn, rydym bellach yn gallu parhau â’n hymchwil yn fewnol. Gan adeiladu ar ein canfyddiadau blaenorol, rydym wedi cynhyrchu data newydd a pherthnasol ar y llwybrau llidiol a sbardunir gan drawiadau ac Anaf Trawmatig i’r Ymennydd (TBI), sydd â chysylltiad cryf â diffygion niwrowybyddol hirdymor mewn cleifion o’r ddau gategori.

Ein targed allweddol o ddiddordeb yw HMGB1, protein sy’n cael ei ryddhau gan gelloedd imiwnedd yn sylweddol ar ôl epilepsi a TBI ac sy’n cael ei gydnabod fwyfwy fel ‘switsh meistr niwro-llid yn y cyfnod acíwt ar ôl anaf’.

Mae lefelau uwch o HMGB1 yng ngwaed cleifion â TBI yn gysylltiedig â chanlyniad gwaeth mewn cleifion ag epilepsi yn ogystal â TBI. Gallai blocio’r protein hwn mewn modd amser-benodol gynnig yr ateb i leddfu’r amgylchedd niwro-wenwynig a grëwyd ar ôl anaf a gwella atgyweirio’r ymennydd.

Er i ni weld rhyddhau sylweddol o HMGB1 ar ôl anaf yn flaenorol, rydym bellach wedi darganfod bod gan HMGB1 effaith niweidiol ar allu celloedd bonyn niwral i gynhyrchu niwronau newydd neu atgyweirio ffibrau celloedd nerf ar ôl anaf.

Eleni rydym hefyd wedi nodi’r derbynyddion a’r llwybrau sy’n gysylltiedig â’r effaith uchod ac, yn bwysicach fyth, wedi llwyddo i wrthdroi effeithiau HMGB1 gan ddefnyddio rhai strategaethau cyffuriau newydd.

Mae’r canfyddiadau hyn yn paratoi’r ffordd ar gyfer nodi cyffuriau posibl y gellir eu defnyddio i wella atgyweirio celloedd nerf ar ôl anaf.

Rydym bellach wedi cyhoeddi rhai o’n canfyddiadau allweddol mewn dau bapur a adolygwyd gan gymheiriaid yn y Journal of Brain Science a’r Journal of Scientific Reports .

Rydym wedi cyflwyno ein gwaith ar lwybrau sy’n cynnwys HMGB1 a cytocinau llidiol eraill sy’n gysylltiedig ag epilepsi i’w gyhoeddi yn y Journal of Neuroinflammation (dan adolygiad).

Beth nesaf?

Wrth symud ymlaen, byddwn yn dilysu ein canfyddiadau mewn meinwe ymennydd dynol. Gyda chydsyniad cleifion sy’n cael niwrolawdriniaeth, byddwn yn cael samplau bach o feinwe ymennydd arferol a fyddai fel arall wedi cael eu taflu fel rhan arferol o’r llawdriniaeth.

Yna gallwn dyfu’r celloedd hyn mewn system ddiwylliant in vitro 3D arbenigol sy’n dynwared eu hamgylchedd rhiant naturiol yn agos in vivo. Gyda modelau anafiadau colli pwysau a gyfrifwyd yn ddoeth; rydym yn astudio effeithiau rhwystro HMGB1 ar wella atgyweirio’r ymennydd ar ôl anaf.

Gyda thystiolaeth o feinwe cnofilod a meinwe ddynol, rydym yn gobeithio egluro rôl niweidiol bosibl HMGB1 mewn TBI a darparu targedau therapiwtig addawol ar gyfer gwella canlyniadau mewn cleifion TBI.

Rydym yn parhau i wneud cynnydd cyffrous ac rydym yn hynod ddiolchgar am gefnogaeth barhaus ein harianwyr.

Mae ein harweinydd Cynnwys y Cyhoedd, Dr Emma Lane, yn gwahodd ymchwilwyr i gwrdd â’n grŵp cynnwys y cyhoedd, BRAIN Involve .

• Oes gennych chi ddiddordeb mewn cwrdd ag aelodau o’r cyhoedd?
• Ydych chi eisiau dysgu am brofiad bywyd rhywun sydd â’r clefyd rydych chi’n ei astudio?
• Hoffech chi rannu eich gwybodaeth gyda nhw?
• A fyddai gennych ddiddordeb mewn persbectif newydd ar eich ymchwil?
• Ydych chi’n gweithio mewn labordy ac ddim yn meddwl y byddai cynnwys y cyhoedd yn gweithio i chi?

Os ydych chi’n ateb ‘ydw’ i unrhyw un o’r rhain, yna dewch i ddysgu mwy yn BRAIN Involve !

Bydd llawer o ymchwilwyr wedi bod yn ymwneud, i raddau mwy neu lai, â gweithgareddau ymgysylltu â’r cyhoedd.

Mae cynnwys y cyhoedd yn mynd gam ymhellach ac yn gwahodd aelodau’r cyhoedd i gymryd rhan fel cyfranwyr cyhoeddus at ymchwil. Yn aml, gallant wneud sylwadau ar eich gwaith mewn ffordd sy’n rhoi craffder ac yn wahanol i safbwynt eich cydweithwyr ymchwil a’ch goruchwylwyr a gallant gynnig mewnbwn amhrisiadwy i elfennau o’ch ymchwil sy’n wynebu’r cyhoedd.

Gall fod yn fwy heriol ond hyd yn oed os ydych chi’n gweithio yn y labordy gall hyn fod yn hynod werth chweil, ysgogol ac arloesol!

Pwy ydym ni?

Yn BRAIN credwn fod cyfranogiad gweithredol gan aelodau’r cyhoedd yn arwain at ymchwil sy’n fwy perthnasol, yn fwy dibynadwy ac yn fwy tebygol o gael ei defnyddio i wella gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.

BRAIN Involve yw’r grŵp cynnwys y cyhoedd a chleifion sy’n helpu i lywio ein gweithgareddau ymchwil. Mae’n cynnwys pobl sydd wedi cael eu heffeithio gan glefydau niwrolegol fel Epilepsi, Clefyd Huntington, Sglerosis Ymledol neu Glefyd Parkinson.

Rydym ar agor i unrhyw un o’n hymchwilwyr ar unrhyw lefel sydd eisiau rhannu eu hymchwil ar yr ymennydd gyda’n Cyfranwyr BRAIN, unrhyw un sy’n chwilio am gyfranwyr PPI ac unrhyw un sy’n awyddus i ddysgu mwy.

Cysylltwch â ni

Wrth i bobl ledled y byd nodi Diwrnod Porffor i godi ymwybyddiaeth o epilepsi, fe wnaethon ni gymryd eiliad i sgwrsio â’n harbenigwyr sy’n gweithio i ddeall y cyflwr yn well yn ogystal ag ymchwilio i driniaethau newydd.

Gweld y tu mewn – mapio gweithgaredd epileptig

Mae trawiadau’n parhau mewn tua thraean o gleifion ag epilepsi er gwaethaf y feddyginiaeth orau sydd ar gael; mewn rhai, gall llawdriniaeth epilepsi atal trawiadau os gellir dod o hyd i rannau o’r ymennydd sy’n achosi trawiadau.

Nid yw sganiau ymennydd cyfredol bob amser yn gallu gwneud hyn, sy’n golygu bod cleifion yn colli allan ar driniaeth a allai newid bywydau.

Ym mis Mawrth 2020, dyfarnwyd £165,000 i Dr Khalid Hamandi, Arweinydd Uned Ymchwil Niwrowyddoniaeth ac BIP Caerdydd a'r Fro o fewn yr Uned BRAIN, gan Epilepsy Research UK i ymgymryd ag ymchwil o'r enw: Gweld y tu mewn: mapio gweithgaredd epileptig heb ymyrraeth yn yr ymennydd (SINIMA)

Esboniodd Dr Hamandi: “Hoffem ymchwilio ymhellach i’r defnydd o ddau ddull sganio ymennydd uwch, sef magnetoenceffalograffeg (MEG), ac MRI swyddogaethol (fMRI).”

Gall y ddau ddull hyn nodi ardaloedd annormal yn yr ymennydd sy’n achosi trawiadau, ond mae angen mwy o ymchwil. Bydd y prosiect hwn yn defnyddio’r datblygiadau technolegol diweddaraf, gyda 7T-MRI pwerus iawn, a MEG, a dulliau dadansoddi newydd.

“Byddwn yn sganio 30 o gleifion sydd i fod i gael math arbennig o EEG (stereo-EEG) fel rhan o’u gofal safonol, lle mae electrodau’n cael eu gosod yn llawfeddygol yn yr ymennydd i nodi’n union o ble mae trawiadau’n dod.”

Bydd canlyniadau’r sganiau’n cael eu cymharu – lle nad oes angen iddynt ‘fynd i mewn i’r ymennydd’ ac yn cael eu hystyried yn anfewnwthiol – â chanlyniadau’r stereo-EEG ymledol.

“Gobeithiwn y bydd y canlyniadau’n dangos dulliau gwell a mwy diogel o leoli ardaloedd epileptig yn yr ymennydd y gellid eu profi mewn treialon clinigol mwy yn y dyfodol. Rydym yn disgwyl i’r canlyniadau fod yn berthnasol i gleifion ymhen tair i bum mlynedd.”

Ewch i Epilepsy Research UK i ddarllen mwy am nodi ffynhonnell trawiadau a mapio ymennydd anfewnwthiol o weithgarwch epileptig .

Deall y berthynas rhwng trawiadau a llwybrau signal yn yr ymennydd

Mae Mr Dmitri Shastin yn gymrawd Hyfforddiant Academaidd Clinigol GW4 a ​​ariennir gan Ymddiriedolaeth Wellcome gyda diddordeb arbennig mewn niwroddelweddu ac epilepsi.

Nod ei ymchwil yw datgelu’r berthynas rhwng gweithgaredd trawiadau mewn cleifion ag epilepsi a’r llwybrau sy’n trosglwyddo signalau o un rhan o’r ymennydd i’r llall.

Dywedodd Dr Shashtin: “I wneud hyn, rwy’n recriwtio 20 o gleifion ag epilepsi a achosir gan fath o friw o’r enw dysplasia cortigol ffocal.

“Gan ddefnyddio offer (MEG) i gofnodi rhythmau annormal yr ymennydd yn anfewnwthiol, byddaf yn creu efelychiadau o weithgarwch trawiadau yn lledaenu drwy’r ymennydd.”

Yna bydd yn archwilio sut mae’r gweithgaredd hwn yn cael ei effeithio gan amrywiadau mewn priodweddau meinwe a fesurir gyda sganiau MRI o’r radd flaenaf a gafwyd gan yr un cleifion. Mae ei ddull yn cael ei wella ymhellach gan astudiaeth fanwl o’r llwybrau byrrach a allai fod â rôl benodol i’w chwarae ond nad ydynt yn aml yn cael eu hastudio digon.

“Drwy ddarganfod pa briodweddau meinwe sydd â rôl fwy mewn trawiadau, rydym yn gobeithio deall yn well y mecanweithiau sy’n sbarduno epilepsi ac ar yr un pryd nodi strategaethau therapiwtig newydd.”

Gobaith i bobl sy’n byw gydag epilepsi’r llabed amserol

Mae epilepsi llabed amserol mesial (mTLE) yn fath cyffredin o epilepsi ffocal, sy’n effeithio’n bennaf ar yr hippocampus, strwythur yn yr ymennydd sy’n chwarae rolau allweddol ym mhrosesau cymhleth dysgu, cof ac emosiwn.

Yn aml, mae pobl sy’n cael eu heffeithio gan mTLE yn dioddef nam dysgu sylweddol a cholli cof, ond nid yw’r mecanweithiau sylfaenol dan sylw yn cael eu deall ac nid oes unrhyw driniaeth/mesurau ataliol effeithiol ar gael ar hyn o bryd.

Fel arfer mae nerfau newydd (niwrogenesis) yn cael eu cynhyrchu’n gyson yn yr hippocampus drwy gydol oes, sy’n bwysig ar gyfer dysgu a chofio; fodd bynnag, mae hyn yn cael ei leihau’n sylweddol yn mTLE a gallai egluro, o leiaf yn rhannol, y problemau dysgu a chofio a welir yn aml.

Mae Dr Malik Zaben wedi bod yn gweithio gyda chydweithwyr dan oruchwyliaeth yr Athro William Gray, ym Mhrifysgol Caerdydd ar ddatblygu strategaethau fferyllol wedi’u targedu ar gyfer adfer dysgu’r hippocampal mewn epilepsi’r llabed amserol .

Gyda chyllid seilwaith gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru yn cefnogi’r defnydd o feinwe ymennydd dynol a dynnwyd yn ystod llawdriniaethau niwrolawfeddygol, mae Dr Zaben a’i gydweithwyr wedi defnyddio diwylliannau o feinwe ymennydd epileptig dynol i nodi llwybrau llidiol sy’n lleihau niwrogenesis yn ymennydd epileptig dynol oedolion.

Esboniodd Dr Zaben: “Mae ein gwaith wedi dangos bod y cytocinau llidiol HMGB1 ac IL-1beta yn atal niwrogenesis mewn meinwe hippocampal a gynhyrchir gan gleifion ag mTLE.”

Yn hollbwysig, maen nhw wedi dangos bod rhwystro’r cytocinau hyn yn adfer niwrogenesis yn ôl i normal.

Mae’r canfyddiadau hyn yn addawol, gan eu bod yn nodi derbynyddion llidiol allweddol ar gyfer datblygu cyffuriau penodol i’w targedu, yn hytrach na chyffuriau llai penodol sydd â llawer o sgîl-effeithiau.

“Mae ein grŵp wedi dangos yn flaenorol bod cynyddu niwrogenesis gan ddefnyddio gwrthiselder yn gwrthdroi diffygion dysgu yn llwyr mewn modelau anifeiliaid o epilepsi cronig, gan ddangos prawf o’r cysyniad bod niwrogenesis llai yn achos nam dysgu.

“Bydd ein gwaith yn y dyfodol yn canolbwyntio ar asesu effeithiolrwydd y cyffuriau hyn wrth adfer dysgu mewn modelau anifeiliaid.”

“Os bydd hyn yn llwyddiannus, byddwn yn mynd â’r cysyniad hwn i dreialon clinigol (dynol). Gallai hyn gael effaith enfawr ar ansawdd bywyd pobl ag epilepsi’r llabed amserol.”

Cymerwch ran

Yn BRAIN credwn fod cyfranogiad gweithredol gan aelodau’r cyhoedd yn arwain at ymchwil sy’n fwy perthnasol, yn fwy dibynadwy ac yn fwy tebygol o gael ei defnyddio i wella gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Os oes gennych ddiddordeb mewn chwarae rhan yn llunio ein gwaith, gallwch ddod yn aelod o’n cymuned BRAIN Involve.

• Darllenwch fwy am BRAIN Involve

Dysgu mwy

• Ymchwil Epilepsi’r DU
• Gweithredu Epilepsi
• Cymdeithas Epilepsi
• GIG