Ddydd Gwener 3 Gorffennaf, cynhaliodd y Ganolfan Niwrotherapïau Uwch drydydd Grŵp Ymchwil Amlddisgyblaethol Niwro ar y cyd â Therapïau Uwch Cymru.

Croesawodd yr Athro Liam Gray bawb ac amlinellodd mai nod y cyfarfod oedd galluogi pobl i ddod i adnabod ei gilydd a dysgu am waith ei gilydd. Anogodd drafodaeth a dywedodd y byddai ymchwil drosiadol yn cryfhau gwaith triniaethau therapi uwch.

Ymgorffori profiadau cleifion mewn grantiau ymchwil

Cyflwynodd yr Athro Gray Dr Cheney Drew a drafododd bwysigrwydd cynnwys ac ymgysylltu â chleifion a’r cyhoedd (PPIE) mewn ymchwil cyn-glinigol. Pwysleisiodd Dr Drew fod ymgorffori PPIE o’r cychwyn cyntaf mewn ymchwil a’i integreiddio’n llawn yn gwneud y broses yn haws ac yn fwy ystyrlon drwyddi draw.

‘Mae’n gwneud ichi feddwl, wrth eistedd gyda rhywun nad yw’n ymchwilydd, sut i gyfathrebu’ch gwyddoniaeth yn fwyaf effeithiol.’

Cyflwynodd hi hefyd grŵp strategaeth PPIE y Ganolfan Niwrotherapïau Uwch y gallwch gofrestru ar ei gyfer ar ein gwefan. 

Mae Dr Cheney Drew yn cyflwyno yn y trydydd MDRG niwro (Gorffennaf 2026).

Diweddariadau am fodelu dulliau cyflwyno cyffuriau

Cafwyd cyfres o gyflwyniadau byr wedi hynny yn rhoi diweddariadau am brosiectau sy’n cael eu cynnal gan roi’r hyn a alwodd yr Athro Gray yn ‘drosolwg cryno o’r weledigaeth ar gyfer y dyfodol’.

Cyflwynodd y Dr Daniel Gallichan, Darlithydd Delweddu Meddygol yn yr Ysgol Peirianneg, y gwaith sy’n cael ei wneud ganddo ef a’r Dr Marco Palombo, Uwch-ddarlithydd a Phennaeth Delweddu Microstrwythurol yng Nghanolfan Ymchwil Delweddu’r Ymennydd Prifysgol Caerdydd (CUBRIC).

Disgrifiodd y Dr Gallichan ei waith ar optimeiddio dulliau caffael delweddau a’u hailadeiladu mewn MRI. Mae’n gwneud yn siŵr bod data yn cael ei drawsnewid mewn delweddau sydd mor glir a chywir â phosibl fel bod ymchwilwyr yn cael gwell dealltwriaeth o sut mae therapiwteg yn cael ei chyflwyno a’i dosbarthu o fewn yr ymennydd.

Mae Dr Daniel Gallichan yn cyflwyno yn y trydydd MDRG niwro (Gorffennaf 2026).

Mae’r Dr Palombo wedi datblygu dulliau datblygedig o ddadansoddi data MRI trylediad, gan roi darlun manwl o ficrostrwythur yr ymennydd a’r mecanweithiau sy’n dylanwadu ar gludo cyffuriau. Mae cyllid gan y Ganolfan Therapïau Uwch (ANTC) wedi eu galluogi i recriwtio ymchwilydd ôl-ddoethurol newydd yn ogystal â myfyriwr PhD a fydd yn ymuno â’r tîm cyn bo hir i ddatblygu ymhellach a chymhwyso dulliau modelu cyflwyno cyffuriau yn yr ymennydd. Bydd eu gwaith yn helpu i ddyfnhau ein dealltwriaeth o lwybrau cyflenwi therapiwtig yn ogystal â helpu i drosi’r dulliau hyn yn gymwysiadau clinigol yn y dyfodol.

Wedi hynny, trafododd Rabin Poudel, ymchwilydd yn yr Ysgol Mathemateg, a Dr Thomas Barker, darlithydd yn yr Ysgol Mathemateg, waith modelu porohyperelastig o gyflenwi cyffuriau crynodiad uchel yn yr ymennydd. Mae’r gwaith hwn yn rhagweld sut mae meinwe’r ymennydd yn dadffurfio ac yn amsugno hylif yn ystod niwrolawdriniaethau.

Siaradodd Sacha Chiuta, sy’n gymrawd ymchwil glinigol, am y datblygiadau o ran mapio llwybr sy’n caniatáu i niwrolawfeddygon nodi targedau yn yr ymennydd yn fwy manwl gywir. DIsgrifiodd Dr Bailin Deng, uwch-ddarlithydd yn yr Ysgol Cyfrifiadureg a Gwybodeg, brosesu geometreg graddadwy yn yr ymennydd sy’n troi sganiau meddygol 2D cymhleth yn fapiau anatomegol 3D. Mae’r broses hon yn galluogi cynllunio llawfeddygol ar raddfa manylder-milimedrau, olrhain mewn amser real, ac efelychiadau cyfrifiadurol.

Mae Dr Bailin Deng yn cyflwyno yn y trydydd MDRG niwro (Gorffennaf 2026).

Aeth yr Athro Sam Evans a Daniel Parry ati wedi hynny i drafod mecaneg adlif wrth gyflenwi cyffuriau yn yr ymennydd, gollyngiad hylif therapiwtig anfwriadol am yn ôl ar hyd rhyngwyneb y cathetr-meinwe. Trafodon nhw gathetrau arbenigol a dulliau cyflwyno ar gyfer cyfyngu ar yr adlif a gwneud yn siŵr bod y therapiwteg yn cyrraedd y targed mewn golwg.

Siaradodd Dr Victor Romero Cano, academydd yn yr Ysgol Cyfrifiadureg a Gwybodeg a rheolwr y labordy Cyfrifiadura a Roboteg sy’n Canolbwyntio ar Bobl (HCCR), am ddyfodol cyflwyno â chymorth robotig, a sut gallai’r math hwn o niwrolawdriniaeth edrych yn y dyfodol.

Roedd yn fore hynod ddifyr a sbardunodd sgyrsiau newydd gan ddod â disgyblaethau ynghyd i fynd i’r afael â’r anawsterau ym maes therapiwteg uwch.

Wrth edrych yn ôl ar y cyfarfod, dywedodd yr Athro Liam Gray, ‘Cryfder MDRG Niwro yw dwyn ynghyd ymchwilwyr sy’n siarad ieithoedd gwyddonol gwahanol na fydden nhw, o bosibl, yn gweithio ochr yn ochr â’i gilydd fel arall.

‘Drwy greu cyfleoedd i gael trafodaeth rheolaidd, edrych yn ddyfnach ar heriau a rennir a chydweithio ar draws disgyblaethau, mae’r grŵp yn helpu i chwalu rhwystrau, sbarduno syniadau newydd ac amlygu cyfleoedd i gynnal ymchwil drosiadol a allai wella canlyniadau i gleifion yn y pen draw.’

I gael rhagor o wybodaeth neu os hoffech chi gymryd rhan, e-bostiwch antc@caerdydd.ac.uk

Ymunwch â’n rhestr bostio neu danysgrifio i’n cylchlythyr i gael diweddariadau chwarterol gan y Ganolfan Niwrotherapïau Uwch.