Ymchwilydd o Brifysgol Caerdydd yn cael ei ddyfarnu â Chymrodoriaeth Gwarantwyr yr Ymennydd

Mae ymchwilydd o Uned BRAIN a Sefydliad Ymchwil Niwrowyddoniaeth ac Iechyd Meddwl (NMHRI) ym Mhrifysgol Caerdydd wedi derbyn Cymrodoriaeth Gwarantwyr yr Ymennydd.

Mae Dr. Malik Zaben yn gweithio ar draws yr Adran Meddygaeth Seicolegol a Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae’n ddarlithydd mewn niwrolawdriniaeth gyda diddordeb arbennig mewn deall niwrogenesis a niwroplastigedd ar ôl anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI). Mae ei ymchwil yn archwilio dulliau therapiwtig posibl sy’n targedu llwybrau niwro-llidiol i gyfyngu ar ddifrod i’r ymennydd ar ôl anaf, a gwella atgyweirio.

Mae Gwarantwyr yr Ymennydd yn elusen sy’n anelu at hyrwyddo addysgu, addysg ac ymchwil mewn niwroleg a disgyblaethau clinigol-academaidd cysylltiedig ac mae Dr. Zaben wedi derbyn Cymrodoriaeth Ôl-ddoethurol Glinigol yr Ymennydd ar gyfer 2021.

Dywedodd Dr. Zaben “Rwyf wrth fy modd yn derbyn gwobr Cymrodoriaeth Gwarantwyr yr Ymennydd.

“Mae anaf trawmatig i’r ymennydd (TBI) yn achosi marwolaethau a morbidrwydd sylweddol yn fyd-eang, gyda llawer o oroeswyr yn dioddef diffygion niwrowybyddol, echddygol a synhwyraidd hirdymor sy’n amharu’n fawr ar eu gallu i weithredu’n annibynnol.

“Mae deall sut mae niwro-llid yn dylanwadu ar adfywio niwronau cortigol ar ôl TBI yn hanfodol er mwyn hwyluso nodi strategaethau therapiwtig newydd i wella diffygion niwrolegol sy’n gysylltiedig â TBI.”

Mae ymchwilwyr o Uned BRAIN ac NMHRI wedi cynnal arsylwadau cyn-glinigol mewn modelau anifeiliaid yn flaenorol a amlygodd gamau cadarnhaol ymlaen wrth ddatblygu strategaethau ffarmacolegol i wella atgyweirio’r ymennydd ar ôl anaf. Fodd bynnag, mae prosesau niwro-llidiol allweddol ar ôl anaf yn parhau i fod heb eu deall yn dda, yn enwedig yn yr ymennydd dynol.

Ychwanegodd Dr. Zaben: “Er bod modelau anifeiliaid wedi bod yn ddefnyddiol wrth ddeall llawer o brosesau mewn TBI, mae’r graddau y mae modelau anifeiliaid TBI yn atgynhyrchu ymateb yr ymennydd dynol i anaf wedi’i gwestiynu gan eu gwneud yn llai defnyddiol ar gyfer archwilio dulliau ffarmacolegol.”

“Bydd y wobr gymrodoriaeth newydd yn hwyluso ymchwil ffocws ar ddefnyddio celloedd cortigol dynol oedolion.

“Mae’r moleciwl pwysig sy’n gysylltiedig â difrod, Blwch Grŵp Symudedd Uchel 1 (HMGB1), yn effeithio ar dynged celloedd bonyn. Mae HMGB1 yn gweithio trwy isdeip derbynnydd toll 4 (TLR4) a’r derbynnydd ar gyfer cynhyrchion terfynol glycation uwch (RAGE) i gychwyn niwro-llid mewn llawer o batholegau’r ymennydd. Byddaf yn archwilio’r llwybr HMGB1-TLR4-RAGE mewn llid cortigol dynol ac adfywio niwronau ar ôl anaf, gan archwilio gallu celloedd bonyn y system nerfol fewnol i atgyweirio’r ymennydd dynol sydd wedi’i anafu.

Hoffwn ddiolch i Warantwyr yr Ymennydd am y gymrodoriaeth hon ac edrychaf ymlaen at ymgymryd â mwy o ymchwil yn y labordy dros y flwyddyn nesaf, a wnaed yn bosibl gan y wobr hon.”

Darllenwch fwy am ymchwil barhaus Malik i anaf trawmatig i’r ymennydd yma .