{"id":3773,"date":"2017-05-16T15:48:03","date_gmt":"2017-05-16T14:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/brain.wales\/2017\/05\/niwrowyddonydd-yn-chwalu-stigma-clefyd-huntington\/"},"modified":"2026-04-10T14:12:34","modified_gmt":"2026-04-10T13:12:34","slug":"niwrowyddonydd-yn-chwalu-stigma-clefyd-huntington","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/brain.wales\/cy\/2017\/05\/niwrowyddonydd-yn-chwalu-stigma-clefyd-huntington\/","title":{"rendered":"Niwrowyddonydd yn chwalu stigma clefyd Huntington"},"content":{"rendered":"

Mae ymchwilydd arloesol ym Mhrifysgol Caerdydd yn gobeithio chwalu’r stigma sy’n ymwneud \u00e2 chlefyd Huntington yn ystod ymgyrch wythnos ymwybyddiaeth HD eleni.<\/p>\n

\"\"

Dr Emma Yhnell, Cymrawd Ymchwil HD yn NMHRI<\/p><\/div>\n

Mae Dr Emma Yhnell<\/a> , Cymrawd Ymchwil yn Sefydliad Ymchwil Niwrowyddorau ac Iechyd Meddwl (NMHRI) y Brifysgol, yn annog academyddion a’r gymuned i dynnu sylw at bwysigrwydd ymchwil wrth frwydro yn erbyn y cyflwr hwn sydd ar hyn o bryd yn anwelladwy.<\/p>\n

Yn wahanol i unrhyw anhwylder niwroddirywiol arall, mae clefyd Huntington (HD)<\/a> yn cael ei achosi gan un genyn diffygiol sy’n ymosod ar y system nerfol ganolog a gall yn y pen draw effeithio ar allu person i symud, meddwl, siarad, teimlo a bwyta’n annibynnol.<\/p>\n

Cyflwr etifeddol yw hwn, ac mae gan bob plentyn i riant sydd \u00e2 HD siawns o 50% o etifeddu’r genyn; nid yw’n hepgor cenhedlaeth, felly os bydd plentyn yn profi’n bositif, byddant, ar ryw adeg, yn datblygu’r clefyd. Mae fel taflu darn arian genetig. <\/p>\n

Trefnir yr ymgyrch flynyddol gan yr elusen genedlaethol, Cymdeithas Clefyd Huntington<\/a> , sy’n cefnogi unigolion yr effeithir arnynt gan HD a’u teuluoedd.<\/p>\n

Yn rhy aml, mae geneteg yn cael ei hanwybyddu<\/h2>\n

\u201cNatur etifeddol HD sy\u2019n ei gwneud mor bryderus i gynifer o deuluoedd,\u201d meddai Dr Yhnell.<\/p><\/blockquote>\n

\u201cMae tua 28,480 o bobl yn byw gyda risg genetig uchel o etifeddu HD yng Nghymru a Lloegr. Eto i gyd, yn rhy aml mae goblygiadau genetig y cyflwr hwn yn cael eu hanwybyddu ac mae HD yn aml yn cael ei gamgymryd am anhwylderau eraill sy’n gysylltiedig \u00e2 symudiad fel clefyd Parkinson. <\/p><\/blockquote>\n

\u201cNid yr effeithiau corfforol yn unig all fod mor niweidiol i fywyd person \u2013 gall HD adael pobl yn teimlo\u2019n ynysig, yn unig ac angen gofal ychwanegol, sydd yn ei dro yn rhoi straen ychwanegol ar deuluoedd. Gobeithiwn y bydd ymgyrch ymwybyddiaeth y mis hwn yn helpu i chwalu\u2019r stigma a\u2019r camsyniadau ynghylch clefyd Huntington a chodi ymwybyddiaeth o\u2019r cyflwr.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Mae natur yr anhwylder hwn yn golygu ei fod yn niweidio celloedd nerf yn yr ymennydd, gyda’r anaf yn gwaethygu’n raddol dros amser ac yn effeithio ar bopeth o symudiad a gwybyddiaeth person (canfyddiad, ymwybyddiaeth, meddwl, barn) i ymddygiad.<\/p>\n

\"\"

Genyn DNA microsgopig<\/p><\/div>\n

Cyfieithu ymchwil o bapur i gleifion<\/h4>\n

Ar \u00f4l cwblhau ei PhD mewn ymchwil i glefyd Huntington ym mis Rhagfyr 2015, sicrhaodd Dr Yhnell gymrodoriaeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru<\/span><\/a> gystadleuol i gyfieithu ei chanfyddiadau cyn-glinigol i gleifion sy’n cael eu heffeithio gan HD.<\/p>\n

\u201cMae gweithio\u2019n agos gyda chleifion yn rhan allweddol o fy r\u00f4l ac rwy\u2019n dwlu ar y teimlad y gallaf wneud gwahaniaeth gwirioneddol ym mywydau pobl,\u201d parhaodd Dr Yhnell.<\/p><\/blockquote>\n

\u201cNod fy ymchwil yw dod o hyd i therap\u00efau ac ymyriadau newydd i helpu pobl sy’n byw gyda’r anhwylder ymennydd llethol hwn.<\/p><\/blockquote>\n

\u201cMae\u2019r diffyg genyn sengl yng nghlefyd Huntington yn golygu ein bod ni\u2019n gwybod yn union ble mae\u2019r diffyg yn digwydd a gallwn ni dargedu\u2019r genyn wrth ymchwilio i wahanol therap\u00efau, boed yn gemau hyfforddi\u2019r ymennydd, gwaith geneteg neu strategaethau ymarfer corff.<\/p><\/blockquote>\n

\u201cUn o\u2019r therap\u00efau rwy\u2019n ymchwilio iddo yw defnyddio gemau cyfrifiadurol i wella sgiliau meddwl mewn cleifion sy\u2019n cael eu heffeithio gan HD. Er bod gemau ymennydd wedi cael eu defnyddio mewn clefydau ymennydd eraill fel clefyd Parkinson<\/span><\/a> a chlefyd Alzheimer<\/span><\/a> yn y gorffennol, dyma\u2019r tro cyntaf i astudiaethau mewn pobl \u00e2 HD ddigwydd ac mae fy ymchwil cyn-glinigol yn dangos potensial da i fynd \u00e2 hyn ymhellach. <\/p><\/blockquote>\n

\u201cDoes dim teimlad gwell na chael canlyniadau arbrawf rydych chi wedi bod yn gweithio arno ers dwy flynedd o\u2019r diwedd. Yn bwysicach fyth, rwy\u2019n credu bod yr ymchwil hon o\u2019r pwys mwyaf i wella bywydau miloedd o deuluoedd ledled y wlad.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Diogelu cenedlaethau’r dyfodol<\/h4>\n

Trefnir yr ymgyrch ymwybyddiaeth gan yr elusen genedlaethol, Cymdeithas Clefyd Huntington, sy’n annog y genedl i uwchlwytho lluniau cyfryngau cymdeithasol o’u tai wedi’u ‘goleuo’ \u00e2 chanhwyllau a llusernau i dynnu sylw at yr angen am ymchwil i HD.<\/p>\n

Ychwanegodd Dr Yhnell, sydd ar restr o fenywod Cymru sydd ar flaen y gad o ran arloesi gwyddonol: \u201cMae pobl yr effeithir arnynt gan HD yn aml yn dweud wrthyf fod cymryd rhan yn ein hymchwil yn rhoi ymdeimlad iddynt o fuddsoddi yn y gwaith o ddiogelu cenedlaethau\u2019r dyfodol.<\/p>\n

\u201cNid yn unig i\u2019r gymuned ehangach, ond i\u2019w teuluoedd yn y dyfodol a allai gario\u2019r genyn. Gall y gwaith fod yn anhunanol i\u2019r cyfranogwr ac i mi fy hun fel ymchwilydd. <\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

\u201cP\u2019un a oes gennych brofiad personol o HD neu os oes gennych ddiddordeb mewn codi ymwybyddiaeth o\u2019r cyflwr anhysbys hwn, rydym yn annog pawb i ymweld \u00e2 gwefan Prifysgol Caerdydd i ddysgu mwy am ein hymchwil a allai newid bywydau.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Mae Canolfan MRC Prifysgol Caerdydd ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig<\/span><\/a> yn rhedeg Gr\u0175p Cynnwys Pobl Cymru ar gyfer Clefyd Huntington, sy’n cynnwys pobl yr effeithir arnynt gan yr anhwylder, eu teuluoedd a’u gofalwyr. Mae’r gr\u0175p yn gweithio i wella ymchwil, cyfathrebu a hyfforddiant, ac fe’i cefnogir gan Gynnwys Pobl, sefydliad sydd wedi ymrwymo i annog cyfranogiad gweithredol cleifion mewn ymchwil iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru. <\/p>\n